Inschrijfknop

Lid worden

Nieuwsbrief Buurtgestuurd Werken Aanmelden

Vergeet de obstakels, vergeet het doel maar doe elke dag iets kleins

28 augustus, 2019

Aken – Zomer 2013

In de zomer van 2013 liep ik samen met een vriend door het oude stadscentrum van de Duitse stad Aken. Een prachtige stad vol historische gebouwen en plekken, gezellige terrasjes, fotograferende toeristen en  bedelaars.

We hadden op een terrasje pizza gegeten en besloten samen een wandeling door de stad te maken in de richting van het station waar we weer afscheid van elkaar zouden nemen.

We komen voorbij een klein cirkelvormig pleintje, omgeven door schaduwrijke Platanen. Het was een warme zonnige dag maar in de schaduw van die bomen was het daar heerlijk. Rondom het pleintje stonden ook wat zitbanken.

Weet je, zeg ik tegen Mark, wat zou het fijn zijn als er in de buurten en wijken waar wij wonen ook van dat soort gezellige pleintjes zouden zijn waar mensen uit de wijk regelmatig samen komen om te bespreken wat er in de wijk zoal speelt en wat daarbij goed gaat en wat ze graag anders willen. En dat ze afspreken wat ze daaraan gaan doen. Noem het maar een vorm van wijkdemocratie.

In plaats van dat Mark me vertelt wat hij van het idee vindt of dat hij het verder aanvult stelt hij mij een vraag zoals echte vrienden dat doen: Wat ga jij hiermee doen? Ik ben even stil en zeg dan: Ik ga erover bloggen.

Verschrikkelijke 2013

2013 was tot op dat moment een verschrikkelijk jaar geweest. In het voorjaar van dat jaar werd er precies naast ons huis een supermarkt gebouwd. En dat niet alleen, ook werd onder de parkeerplaats voor de supermarkt een enorme betonnen bak gemaakt om regenwater op te vangen en werd in de omliggende straten de riolering vervangen.

Terwijl we daar door Aken liep zaten we er thuis nog middenin. Het contrast kon haast niet groter zijn.

Voorafgaand aan de bouw was het eigenlijk al mis gegaan tijdens een door de gemeente georganiseerde inspraakavond over deze bouw. Ken je de vooroordelen over inspraakavonden? Dat ze er grotendeels voor de vorm zijn en dat je er maar weinig hebt in te brengen? Die vooroordelen zijn waar, wel in dit geval.

Bijeenkomst met aannemers

Toen later de aannemers bekend waren die de bouw en alle andere werkzaamheden zouden realiseren, werd ik uitgenodigd voor een bijeenkomst op het gemeentehuis. Ik was daar als vertegenwoordiger van de omwonenden. Er was ook een vertegenwoordiger van de winkeliersvereniging en verder waren er vertegenwoordigers van alle aannemers en de projectleiders van de gemeente.

Mijn punt was dit: gemeente en aannemers, hou alsjeblieft de omwonenden voortdurend op de hoogte van dit project en de geplande werkzaamheden zodat we kunnen anticiperen op wat ons staat te wachten. Doe dat bijvoorbeeld via social media, Twitter, Facebook, of maak een blog aan over dit project.

Zover zijn wij nog niet was hun antwoord. Dat verraste me niet want ik had vooraf al gecheckt dat de aannemers geen van alleen actief waren met social media. Geen probleem zeg ik, dan help ik jullie daarbij, gratis en voor niks. Dat kan iets moois worden.

Draait de projectleider van de gemeente zich naar me toe en zegt: Als jij dit zo belangrijk vindt, dan doe je het toch zelf?

Het leger trekt de wijk in

Niet veel later trekken de aannemers als een leger de wijk in om daar voor een half jaar bezit van te nemen. Geen communicatie op een enkele brief na.

Nu kunnen aannemers prima rekening houden met hun omgeving. Geef ze een klus op het terrein van een olieraffinaderij en ze weten precies wat ze wel en niet mogen doen om explosies te voorkomen. Maar geef ze een klus midden in een woonwijk waar de omgeving bestaat uit omwonenden en dan weten ze daar ineens geen raad mee. Doen ze net of die er niet zijn.

Over gasten en gastheer

Ik was boos want waarom gedragen die aannemers zich hier niet als goede gasten, ze hier toch te gast in onze wijk? Als ik bij een van jullie op bezoek kom, dan hou ik me aan jouw huisregels. Wil ik dat niet, dan zeg je me vriendelijk weer te vertrekken want jij bent de baas in jouw huis, jij stelt er de grenzen en als ik daar niks van wil weten, dan ben ik geen goede gast en hoor ik in jouw huis niet thuis.

Wacht even! Als die aannemers de gasten zijn, wie zijn dan de gastheren en gastvrouwen? De wijk? Wij? Ik? Was ik wel een goede gastheer? Niet bepaald.

Hoe kan ik van aannemers verwachten goede gasten te zijn als wij in de wijk niet bereid zijn de rol van gastheer en gastvrouw op ons te nemen? En hoe krijgen we elkaar zover?

Hoe fijn zou het zijn als bij bekendmaking van de aannemers de wijk had gezegd: welkom in Oosterheide aannemers, welkom. Dan en dan verwachten we jullie in activiteitencentrum de Bunthoef voor kennismaking en een gezellig kopje koffie.

En dan waren we daar gekomen met een stukje papier met daarop onze wijk huisregels. Hier aannemers, dit zijn de regels hier. Lees ze even door, dan halen wij koffie met wat lekkers en dan willen we daarna van Julie horen hoe we hier met z’n allen zorg voor gaan dragen.

Iets raars met onze democratie

Dus goed, na Aken begin ik inderdaad te bloggen en denk er verder over na te.

Er is iets raars met onze democratie. We hebben democratie op Europees niveau en omdat die politici niet precies weten wat er in al die verschillende landen speelt, hebben we ook democratie op nationaal niveau. En omdat onze politici in Den Haag niet precies weten wat er in al die verschillende provincies speelt, hebben we ook democratie op provinciaal niveau. En omdat onze politici in Den Bosch niet precies weten wat er in al die verschillende steden speelt, hebben we aan het Slotjesveld ook politici. En die weten dan zogenaamd wat er in onze wijken, buurten en straten speelt? Ik dacht het niet. De democratie moet verder de wijken, buurten en straten in.

Vroeger was het trouwens heel logisch dat we iemand kozen die ons in Den Haag ging vertegenwoordigen. Moet je voorstellen dat we dat zelf hadden moeten doen. Moesten mensen met paard en wagen vanuit Limburg of Groningen helemaal naar Den Haag voor een vergadering, waren ze weken onderweg. Nee, dan was een vertegenwoordiger wel zo praktisch en met een beetje geluk had die vertegenwoordiger ook meer verstand van zaken.

Maar die dingen zijn drastisch veranderd. We kunnen ons nu zo langzamerhand zelf wel vertegenwoordigen. We zijn beter opgeleid dan ooit en dankzij het Internet hebben we toegang tot meer kennis dan ooit tevoren. Via datzelfde Internet kunnen met grote groepen mensen debatteren, mening vormen en beslissingen nemen. Waarom zouden slechts 31 raadsleden beslissen wat er in een stad van 55.000 mensen gebeurt? Waarom beslissen we niet zelf, met z’n allen en beginnen we daar in onze eigen wijk mee?

Ontstaan van Netwerk Oosterheide

Door toeval lees ik via een kort berichtje op Twitter over een bijeenkomst in  activiteitencentrum de Bunthoef,  georganiseerd door het Sociaal Wijkteam Oosterheide. En wat schreven ze: Vind jij dat er iets moet veranderen in de wijk Oosterheide? Dan zijn we op zoek naar JOU!

Die avond in de Bunthoef werd een verademing want daar liepen allemaal betrokken mensen rond die wat in de wijk wilden verbeteren. Binnen een half uur later had ik mensen gevonden om mee samen te werken.

Niet lang daarna zat ik aan tafel voor mijn eerste bijeenkomst met actieve wijkbewoners. Tijdens deze bijeenkomst werd gevraagd naar een thema om samen aan te werken. Hoefde ik niet lang over na te denken: zwerfafval opruimen.

Ik dacht terug aan Aken, aan de wijkdemocratie en aan dat gedoe met die aannemers. Hoe kunnen we samen weer eigenaarschap ervaren en uitoefenen over deze wijk?

Door activiteiten in de wijk, door activiteiten waarbij de relatie met de wijk verandert, mensen anders naar deze wijk gaan kijken, er meer van gaan houden en waardoor mensen met elkaar in contact komen.

Oosterheide is een wijk met grote verschillen. We hebben hier rijke mensen en arme mensen, mensen met sociale netwerken en eenzame mensen, mensen die goed voor zichzelf kunnen opkomen en mensen die dat niet kunnen of durven, mensen die goed opgeleid zijn en mensen die amper of niet kunnen lezen en schrijven.

We hebben zowel overvloed als schaarste. Als mensen elkaar weer kennen, gaat overvloed stromen naar waar de schaarste heerst. Als er ergens in deze wijk schaarste is, dan is daar ergens anders in deze wijk overvloed van. We kunnen het hier allemaal goed hebben. Maar dan moeten we overvloed en schaarste wel met elkaar verbinden door mensen met elkaar te verbinden.

Door activiteiten dus. Activiteiten die op zich nuttig zijn zoals zwerfafval opruimen, maar die mensen met elkaar verbinden en die de relatie tussen die mensen en de wijk verandert in de richting van wijkeigenaarschap.

Dit was wat we wilden en we noemden ons Netwerk Oosterheide waar iedereen die dat wilde bij kon aansluiten.

Zwerfafval opruimen

In november 2013 beginnen we met z’n drieën met het opruimen van zwerfafval. Ambitieus had ik Oosterheide in vier kwadranten verdeeld en elk kwadrant in vier kleinere kwadranten. 16 stukjes Oosterheide in totaal: 16 keer zwerfafval opruimen en het is hier klaar zo was de gedachte.

Na anderhalf uur zwerfafval opruimen langs de Europaweg moest het kwadrantenplan overweldigd door wat we onderweg tegen kwamen, al dringend worden losgelaten. Het werd  1x per maand zwerfafval opruimen en maar zien wat ervan komt. Hieruit is ZAPZATERDAG geboren: zwerfafval opruimen tijdens de laatste zaterdag van de maand. En ZAPPEN is wat de gemeente noemt ZWERFAFVAL PAKKEN.

In de loop der jaren is ons groepje uitgegroeid tot een flink netwerk en per jaar ruimen we gemiddeld een dikke 600 kg aan zwerfafval op. Maar misschien wel het belangrijkste: we maken het altijd gezellig. Mensen kijken ernaar uit weer samen te gaan ZAPPEN. Er komen zelfs mensen uit andere wijken naar Oosterheide toe om hier aan het werk te gaan. ZAPZATERDAG is echt een fenomeen geworden.

Bijenlint

Er ontstond nog meer moois want via connecties uit Utrecht en Zutphen kwam ik in contact met het fenomeen Bijenlint.

De bijen hebben het door tal van oorzaken erg moeilijk en dat is geen goed nieuws voor de bijen en ook niet voor ons want bijen zijn net als veel andere bestuivers erg belangrijk voor onze voedselketen.

Het goede nieuws is dat we de bijen een handje kunnen helpen want door voor bloemen te zorgen, helpen we ze aan voedsel.

In onze eigen tuin, straat of wijk bloemen zaaien is niet alleen nuttig voor de bijeen maar het maakt onze wijk ook mooier en het brengt mensen samen.

Sinds 2014 zaaien we elk voorjaar het veldje naast activiteitencentrum de Bunthoef in wat inmiddels het bijenveldje is gaan heten. Omdat de belangstelling voor het bijenlint groeide en steeds meer mensen wilden meehelpen, zaaiden de afgelopen jaren duizenden vierkante meters bloemen op de Warandepoort en op de Everdenberg.

Buurtmoestuin

Behalve het opruimen van zwerfafval en het bijenlint waren er nog tal van andere activiteiten waar we bij betrokken waren maar naast al deze successen is het ook nodig een mislukking te noemen: de buurtmoestuin.

De toenmalige directrice van Kindcentrum de Ontdekking had een grote droom:  een kookcafé op de Ontdekking waar gezonde lunches worden bereid voor de kinderen. Lunches bereid met de opbrengst van een buurtmoestuin. Mensen van verschillende culturen samen brengen rondom het thema voedsel. Voor de school lag een grasveld, of we daar wat mee kunnen?

Hoe te beginnen? Ik begin wel met een blogje. Dat blogje wordt gelezen door een jounaliste van BN DeStem en die publiceert er een stuk over in de krant. Dat artikel in de krant wordt weer opgepikt door de Rabobank. Bleek dat zij net op zoek waren naar een project voor de vrijwilligers dag, of ze met 20 – 25 vrijwilligers mochten meehelpen met de buurtmoestuin.

Na deze flitsende start in mei 2014 krijgt de buurtmoestuin het meteen moeilijk omdat er ondanks alle enthousiaste reacties amper vrijwilligers zijn die graag actief mee willen helpen.

Omdat dit project zo groot is en er van begin af aan te weinig mensen zijn, proberen we er een sociaal experiment van te maken: niemand is de baas van de buurtmoestuin, we leren samenwerken zonder baas. Iedereen die wil kan bijdragen. Vanuit eigen behoefte, vanuit vrijheid en blijheid en niet omdat iemand het opdraagt.

Als het ook hiermee niet lukt en de kritiek op de buurtmoestuin toeneemt, gaat na drie jaar de stekker eruit. De buurtmoestuin, misschien wel het mooiste project van allemaal maar ook mooie projecten kunnen mislukken.

De Filosofie van de heuvel

Op 1 juni 2008 vertrekken twee mensen op de fiets uit Leiden. Niet echt bijzonder maar wel als je weet wat hun bestemming was: Rome. Het waren Ilja Leonard Pfeijffer en zijn vriendin Gelya Bogatishcheva. Ilja heeft een probleem, eigenlijk een paar problemen. Hij heeft een oude krakkemikkige racefiets, is ongetraind en heeft flink overgewicht. Niet bepaald de voorwaarden om Rome te halen. Zijn vriendin heeft het op al deze punten stukken beter voor elkaar.

Door het vlakke polderland is het makkelijk fietsen maar Ilja weet dat wil hij Rome halen, hij op een bepaald moment de heuvels over moet, flinke heuvels. En hij bedenkt dat hij een filosofie nodig heeft, een verhaal dat hem over die heuvels zal helpen zoals:

1. Klimmen is in de kern een mentale kwestie.
2. Kijk opzij in plaats van naar boven
3. Het gaat een klein beetje sneller dan lopen
4. De heuvel is een reus die ligt te slapen en niet waker mag worden, dus fiets er zo licht en stil mogelijk overheen.
5. Pijn is goed, dit is het moment dat ik sterker wordt.

Anderhalve maand later komen ze aan in Rome. Hoe? Door zoals Ilja het zegt, elke dag een stukje naar het zuiden te fietsen. Hij schreef er een prachtig boek over: De filosofie van de heuvel.

Met mensen die samen hun wijk maken, een wijk waar iedereen het goed heeft, is het vast niet anders. Vergeet de obstakels, vergeet het doel maar doe elke dag iets kleins, al is het maar een flesje of blikje van de stoep rapen.

Peter de Kock
www.peterdekock.nl
netwerkoosterheide@gmail.com

← Terug naar vorige pagina

Buurtgestuurd Oosterhout

info@buurtgestuurdoosterhout.nl

Volg ons op


Buurtgestuurd Werken Oosterhout
© 2020, Buurtgestuurd Oosterhout   |   website: Ingrid van Delft